Đằng sau những con số xuất khẩu ấn tượng và các nhà máy quy mô ngày càng lớn của ngành gỗ Việt Nam là một sự chuyển mình thầm lặng nhưng đầy mạnh mẽ về tư duy. Thế hệ doanh nhân mới không còn là những “ông chủ xưởng” chỉ tập trung vào sản xuất, mà đã trở thành những nhà chiến lược thực thụ. Họ được định hình bởi ba đặc điểm cốt lõi: một tư duy “thực chiến” lao vào thị trường, lòng can đảm để đối mặt và học hỏi từ thất bại, và một tầm nhìn vượt ra ngoài doanh nghiệp của mình để hướng tới sức mạnh của sự liên kết.
Tư duy ‘thực chiến’: rời tháp ngà, lao vào thị trường
Khác với thế hệ đi trước có thể chỉ cần tập trung vào việc hoàn thiện đơn hàng gia công, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp (DN) ngày nay hiểu rằng trận chiến thực sự nằm ở thị trường. Họ không ngồi yên chờ đợi, mà chủ động lao vào “thực địa” để tìm kiếm câu trả lời.
Chân dung rõ nét nhất cho tinh thần này là ông Nguyễn Hữu Thông, Giám đốc Công ty Gỗ Hoàng Thông. Xuất thân từ một người làm tiếp thị bán hàng, ông mang trong mình ước mơ được trực tiếp sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường. Tư duy này đã biến ông thành một nhà nghiên cứu thị trường thực thụ. “Để ‘thực chiến’ tại thị trường này, tôi dành nhiều thời gian tham gia các triển lãm, mua và nghiên cứu các dữ liệu thị trường để tìm ra sản phẩm phù hợp”, ông chia sẻ. Đây là sự khác biệt cơ bản: họ không đoán định, họ tìm kiếm dữ liệu và tự mình trải nghiệm để có được những quyết định chính xác nhất.
Tư duy này cũng được thể hiện ở ông Nguyễn Văn Thu, Tổng giám đốc Công ty Thành Tâm, người vạch ra chiến lược cho DN của mình là phải “chủ động tìm hiểu, nghiên cứu thị trường để nắm bắt thị hiếu và nhu cầu của khách hàng”. Rõ ràng, thế hệ doanh nhân mới hiểu rằng, để chiến thắng, họ phải là người hiểu khách hàng hơn bất kỳ ai khác.
Dám thất bại: xem vấp ngã là ‘học phí’ cho thành công
Một trong những phẩm chất đáng nể nhất của thế hệ doanh nhân này là sự thẳng thắn khi đối mặt với thất bại và khả năng biến nó thành bài học xương máu.
Ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch An Cường, không ngần ngại thừa nhận rằng giai đoạn đầu khi tự “bơi” ở thị trường Mỹ, công ty ông đã “hoàn toàn thất bại”. Thất bại này không khiến họ nản lòng, mà buộc họ phải nhìn nhận lại chiến lược và đi đến một quyết định mang tính bước ngoặt là hợp tác với các đối tác bản địa.
Tương tự, ông Huỳnh Lê Đại Thắng, Giám đốc công ty Nghĩa Sơn, cũng đã trải qua một hành trình đầy chông gai khi chuyển đổi sang mô hình D2C. “Hai năm đầu, chúng tôi lỗ nặng”, ông kể lại. Tuy nhiên, khoản lỗ này được xem như một khoản đầu tư chiến lược, một khoản “học phí” cần thiết để hiểu thị trường online và điều chỉnh kịp thời. “Bài học trong những thất bại thời gian qua đã cho Nghĩa Sơn kinh nghiệm quý báu để có thể phát triển trong môi trường TMĐT”.
Tư duy này cho thấy một sự trưởng thành vượt bậc: thất bại không phải là dấu chấm hết, mà là một phần không thể thiếu của quá trình đổi mới sáng tạo, cung cấp những dữ liệu và kinh nghiệm quý giá mà không sách vở nào có thể dạy được.
Tầm nhìn liên kết: ‘muốn đi xa, hãy đi cùng nhau’
Có lẽ điểm chung lớn nhất và cũng là tầm nhìn chiến lược nhất của các doanh nhân này là họ nhận ra giới hạn của việc đi một mình. Từ những bài học “thực chiến” và cả những thất bại, họ đều đi đến một kết luận: sức mạnh nằm ở sự liên kết.
Ông Nghĩa của An Cường cảnh báo rằng việc “đừng ‘ôm’ hết việc, tự mình tổ chức mọi thứ… vì điều này có thể dẫn đến thất bại”. Ông Thắng của Nghĩa Sơn, sau khi đã xây dựng được thương hiệu riêng, vẫn nhận ra giới hạn của mình là nguồn hàng chưa phong phú và hướng đến việc “mở rộng liên kết với các nhà máy sản xuất nội thất trong nước để có thể cùng nhau làm, cùng nhau phát triển”.
Tầm nhìn này được ông Thông của Hoàng Thông đúc kết một cách sâu sắc nhất. Ông cho rằng, muốn kiến tạo và phát triển cộng đồng, “thì cần xây dựng trục lợi ích để gắn kết DN” và phải “đặt sự thịnh vượng chung lên hàng đầu” thì các DN mới có thể “cùng nhau đi xa”. Ông cũng thực tế chỉ ra rằng, khi cộng đồng DN Việt Nam chưa xây dựng được hệ sinh thái đầy đủ, chúng ta hoàn toàn có thể hợp tác và học hỏi từ các DN Trung Quốc vốn có nhiều kinh nghiệm hơn.
Tóm lại, thế hệ doanh nhân gỗ Việt mới đang định hình lại tương lai của ngành không chỉ bằng máy móc hay công nghệ, mà bằng chính tư duy của họ. Đó là một tư duy không ngại khó khăn, sẵn sàng lăn xả vào thị trường, xem thất bại là một người thầy, và hiểu rằng sức mạnh của một DN không thể lớn bằng sức mạnh của cả một hệ sinh thái. Chính họ, với tầm nhìn và bản lĩnh của mình, đang là những kiến trúc sư thực sự, xây dựng nên một thương hiệu quốc gia cho ngành gỗ Việt Nam—một thương hiệu không chỉ mạnh về sản xuất, mà còn vững về chiến lược và có chiều sâu về tư duy.
BLNCNC