Trong bối cảnh ngành gỗ Việt Nam đang tái cấu trúc theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, Nghệ An nổi lên như một điểm đến đầy tiềm năng cho các nhà đầu tư. Với lợi thế kép từ nguồn nguyên liệu rừng trồng dồi dào và hạ tầng giao thông hoàn thiện, địa phương này đang hội tụ những điều kiện để trở thành trung tâm chế biến gỗ lớn của khu vực Bắc Trung Bộ.

Nguồn nguyên liệu – Nền tảng cốt lõi cho công nghiệp chế biến

Sức hút đầu tiên của Nghệ An chính là tiềm năng tài nguyên rừng vô cùng phong phú. Theo số liệu hiện trạng rừng năm 2025, tỉnh có tổng diện tích đất có rừng lên tới 975.346,32 ha, đưa độ che phủ rừng đạt mức 59,16%. Đây là nguồn cung cấp nguyên liệu dồi dào và ổn định cho các nhà máy chế biến lâm sản trên địa bàn.

Đáng chú ý, cơ cấu rừng trồng sản xuất của Nghệ An đang phát triển mạnh mẽ. Năm 2025, diện tích rừng trồng tập trung toàn tỉnh đạt 25.062 ha, vượt 25,3% so với kế hoạch năm, nâng tổng diện tích rừng trồng toàn tỉnh lên 184.906,72 ha. Năng lực cung ứng gỗ nguyên liệu cũng đạt con số ấn tượng khi sản lượng khai thác rừng trồng tập trung đạt hơn 2,37 triệu m³, vượt 31,9% so với kế hoạch và tăng 36,3% so với năm 2024.

Bên cạnh gỗ, các loại lâm sản ngoài gỗ như nhựa thông (khai thác 3.633,67 tấn), tre, trúc, nứa cũng đóng góp đáng kể vào chuỗi giá trị lâm nghiệp của địa phương. Để đảm bảo chất lượng rừng, tỉnh đã chú trọng vào khâu giống với hơn 200 cơ sở sản xuất và cung ứng ra thị trường khoảng 54,8 triệu cây giống mỗi năm. Đây chính là “hậu phương” vững chắc cho các doanh nghiệp chế biến gỗ tinh sâu và gỗ công nghiệp.

Hạ tầng giao thông – Yếu tố bứt phá trong thu hút đầu tư

Bên cạnh nguồn nguyên liệu, hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ là “chìa khóa” giúp Nghệ An tối ưu hóa chi phí logistics cho doanh nghiệp. Với vị trí chiến lược, tỉnh sở hữu mạng lưới giao thông đa dạng, bao gồm đường bộ (Cao tốc, Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh), đường sắt Bắc – Nam, cùng với cảng biển và sân bay. Các cảng biển lớn trong khu vực như Nghi Sơn và Cửa Lò có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lên đến 100.000 DWT.

Đặc biệt, việc sở hữu hơn 419,5 km đường biên giới cùng 08 cửa khẩu và lối mở thông thương với Lào không chỉ giúp Nghệ An kết nối với nguồn nguyên liệu gỗ từ nước bạn mà còn mở rộng thị trường tiêu thụ sang khu vực ASEAN. Hạ tầng này giúp các sản phẩm thế mạnh của tỉnh như dăm gỗ và viên nén dễ dàng tiếp cận các thị trường lớn.

Cơ hội hình thành trung tâm chế biến gỗ khu vực

Sự kết hợp giữa nguyên liệu và hạ tầng đã thúc đẩy giá trị xuất khẩu lâm sản của Nghệ An tăng trưởng mạnh. Năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 135,062 triệu USD tăng 40,53% so với năm 2024. Ngoài ra, tỉnh còn xuất khẩu các sản phẩm liên quan khác như tùng hương (5,86 triệu USD) và tinh dầu thông (3,39 triệu USD).

Hiện nay, Nghệ An đã hình thành được hệ thống các nhà máy quy mô lớn như: nhà máy viên nén sinh khối (Biomas Fuel Việt Nam, gỗ Thanh Chương); các nhà máy gỗ MDF của Công ty Lâm nghiệp Tháng Năm, Công ty CP gỗ MDF Nghệ An của Công ty TNHH Thanh Thành Đạt và các cơ sở sản xuất gỗ dán, ván ép chất lượng cao.

Ảnh: Cảng nước sâu Cửa Lò

Một số khuyến nghị chính sách và Kết luận

Để thực sự trở thành trung tâm chế biến gỗ của khu vực, Nghệ An cần tiếp tục triển khai Đề án phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2026-2030. Trong đó, tập trung vào:

• Nâng cao chất lượng rừng trồng theo tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững (FSC/PEFC) để đáp ứng yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế.
• Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến sâu, giảm dần tỷ trọng xuất khẩu thô (dăm gỗ) sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.
• Tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ về đất đai và dịch vụ môi trường rừng để người dân và doanh nghiệp yên tâm gắn bó với rừng.

Với nền tảng nguyên liệu vững chắc và hạ tầng ngày càng hoàn thiện, Nghệ An đang đứng trước vận hội lớn. Việc tận dụng hiệu quả các lợi thế này không chỉ giúp địa phương thu hút thêm các dòng vốn đầu tư chất lượng mà còn góp phần nâng cao vị thế của ngành gỗ Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

BQL khu LN CNC vùng BTB