Khi các doanh nghiệp (DN) gỗ Việt Nam hướng về thị trường Mỹ, sự tập trung thường dồn vào việc tối ưu hóa nhà xưởng, nâng cao chất lượng sản phẩm và cạnh tranh về giá. Tuy nhiên, nhiều DN đã sớm nhận ra một sự thật cay đắng: cuộc chiến thực sự không chỉ diễn ra trong nhà máy. Thành công tại Mỹ phụ thuộc rất lớn vào khả năng điều hướng một “mê hồn trận” phức tạp gồm các chi phí ẩn, rào cản pháp lý và một cuộc khủng hoảng nhân công lắp đặt—những yếu tố có thể chiếm tới một nửa giá trị dự án và là bài toán gai góc mà không phải nhà sản xuất nào cũng lường trước được.

Cú sốc mang tên “chi phí gián tiếp”

Một trong những cú vấp ngã phổ biến nhất mà các nhà cung cấp nước ngoài gặp phải là việc xem nhẹ các chi phí gián tiếp. Theo ông Justin Dương, nhà sáng lập Bee Construction Inc, một DN có kinh nghiệm dày dặn trong ngành xây dựng tại Mỹ, các DN Việt Nam thường chỉ tính toán chi phí sản xuất và vận chuyển mà bỏ qua một loạt các khoản phí khác.

Ông cảnh báo, có rất nhiều chi phí gián tiếp như thuế, các loại phí, bảo hiểm nhân công, kéo dài từ cấp thành phố, tiểu bang cho đến liên bang. Đáng kinh ngạc hơn, ông ước tính rằng, trong một số trường hợp, tổng các chi phí này có thể chiếm tới 20% giá trị công trình. Đây là một con số khổng lồ, đủ sức ăn mòn toàn bộ lợi nhuận và là điều mà “các nhà cung ứng nước ngoài sẽ không lường trước được”.

Mê cung pháp lý của 50 tiểu bang

Thị trường Mỹ không phải là một thực thể đồng nhất; đó là một liên bang gồm 50 thị trường nhỏ hơn với những quy định, tiêu chuẩn và luật lệ riêng biệt. Việc thâm nhập thị trường này đòi hỏi phải có giấy phép, bằng cấp và sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn được chuẩn hóa, từ chiều cao, độ dài cho đến các quy định an toàn.

Sự khác biệt trong chính sách của từng tiểu bang tạo ra một lớp rào cản phức tạp khác. Ông Justin Dương nhấn mạnh rằng, thành công của Bee Construction tại Mỹ phần lớn là nhờ vào việc thông thạo sự khác biệt trong chính sách của hơn 50 tiểu bang. Đối với một DN Việt Nam vốn quen với một hệ thống pháp luật thống nhất, việc phải đối mặt với 50 hệ thống quy định khác nhau là một thách thức cực lớn, đòi hỏi sự nghiên cứu sâu rộng và thường là cần có sự tư vấn pháp lý chuyên nghiệp ngay tại bản địa.

Khủng hoảng nhân công, nơi 50% giá trị dự án nằm lại

Có lẽ thách thức lớn nhất và tốn kém nhất nằm ở khâu thi công và lắp đặt. Trong ngành xây dựng ở Mỹ, chi phí nhân công có thể chiếm từ 40 đến 50% tổng giá trị dự án. Con số này cho thấy việc cung cấp sản phẩm mới chỉ là một nửa câu chuyện; cung cấp giải pháp thi công hiệu quả mới là nửa còn lại.

Vấn đề không chỉ dừng lại ở chi phí. Ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch An Cường, cũng chỉ ra rằng thợ Mỹ quen làm theo kiểu truyền thống và thường không thích những sản phẩm mới đòi hỏi kỹ thuật cao. Thêm vào đó, các chính sách nhập cư ngày càng siết chặt có thể ảnh hưởng đến nguồn cung lao động trong ngành xây dựng, góp phần gây ra tình trạng thiếu hụt nhân công và đẩy chi phí lên cao hơn nữa.

Thông thường, đơn vị thi công công trình cũng chính là đơn vị thi công không gian nội thất. Do đó, các nhà cung ứng nội thất cần phải có sản phẩm phù hợp đi kèm với một giải pháp thi công hiệu quả. Nếu không giải được bài toán lắp đặt, sản phẩm dù tốt và rẻ đến đâu cũng có thể bị từ chối.

Lời giải: chuyên môn hóa và hợp tác bản địa

Trước những thách thức mang tính hệ thống này, việc một DN Việt Nam đơn độc tự mình giải quyết tất cả là điều không thể. Lời giải nằm ở sự hợp tác và tận dụng chuyên môn của các đối tác ngay tại Mỹ. Các công ty như Bee Construction đang đóng vai trò là cầu nối, giúp các nhà máy Việt Nam vượt qua những rào cản này.

Họ có thể cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý, hỗ trợ công tác R&D để sản phẩm phù hợp với tiêu chuẩn Mỹ, và quan trọng nhất là cung ứng đội ngũ nhân lực phù hợp trên từng tiểu bang. Bằng cách kết hợp các giám sát xây dựng được đào tạo bài bản với nhân công địa phương, họ có thể tối ưu hóa chi phí và thời gian triển khai công trình.

Tóm lại, để thực sự thành công và có lợi nhuận bền vững tại Mỹ, các DN gỗ Việt Nam phải thay đổi tư duy, nhìn xa hơn cánh cổng nhà xưởng. Họ cần phải tính toán và dự trù cho cả những chi phí “vô hình”, tìm hiểu sâu về hệ thống pháp lý phức tạp, và đặc biệt là phải có một chiến lược rõ ràng cho khâu lắp đặt, nơi phần lớn giá trị và rủi ro của dự án đang tồn tại. Con đường hiệu quả nhất chính là tìm kiếm những người đồng hành am hiểu bản địa, biến họ thành một phần không thể thiếu trong chuỗi giá trị của mình.

BLNCNC