Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 10/9/2024 của Thủ tướng Chính phủ đánh dấu một bước tiến mới trong nỗ lực sắp xếp, đổi mới và phát triển các công ty nông, lâm nghiệp. Đây không chỉ là nhiệm vụ cải cách cơ cấu kinh tế mà còn nhằm phát huy tiềm năng của ngành nông, lâm nghiệp – trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế Việt Nam.
Vai trò chiến lược của các công ty nông, lâm nghiệp
Các công ty nông, lâm nghiệp (tiền thân là nông, lâm trường quốc doanh) đóng vai trò quan trọng trong phát triển và bảo vệ rừng, sản xuất quy mô lớn, đồng thời góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Quản lý một lượng lớn tài nguyên đất đai, các công ty này là lực lượng then chốt thúc đẩy sản xuất nông, lâm nghiệp, ổn định đời sống dân cư vùng sâu, vùng xa, đảm bảo an ninh lương thực và an ninh xã hội.
Kết quả đạt được sau sắp xếp và đổi mới
Những năm qua, việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị liên quan đã đạt được một số thành tựu:
- Một số tập đoàn, tổng công ty lớn như Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam đã cải thiện hoạt động kinh doanh, tạo việc làm và ổn định đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số.
- Sắp xếp, đổi mới đã giúp phát huy tiềm năng đất đai, góp phần phát triển nông nghiệp, ổn định chính trị – xã hội, và thúc đẩy các mục tiêu nông nghiệp, nông dân, nông thôn theo Nghị quyết số 30-NQ/TW.
Những hạn chế và tồn tại
Tuy nhiên, công tác đổi mới vẫn còn nhiều hạn chế:
- Tiến độ chậm: Đến nay, 37% công ty (95 công ty) tại 24 tỉnh, thành phố và 2 tổng công ty chưa hoàn thành sắp xếp, đổi mới.
- Hiệu quả thấp: Một số công ty sau đổi mới vẫn hoạt động kém, chưa đạt mục tiêu đề ra.
- Điểm nghẽn về đất đai: Xử lý đất đai còn nhiều vướng mắc, đặc biệt các tranh chấp, cắm mốc, đo đạc và cấp giấy chứng nhận chưa được thực hiện triệt để.
Giải pháp trọng tâm thúc đẩy đổi mới
Để đạt mục tiêu sắp xếp, đổi mới trong năm 2024 theo yêu cầu của Nghị quyết số 109/2023/QH15, Thủ tướng Chính phủ đã đề ra các nhiệm vụ cụ thể:
- Xây dựng khung pháp lý hoàn thiện
- Bộ Nông nghiệp và PTNT được giao chủ trì hướng dẫn triển khai Nghị định số 04/2024/NĐ-CP và các cơ chế liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn trong giao khoán, bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.
- Bộ Tài chính phối hợp đề xuất cơ chế hỗ trợ giải thể các công ty mất khả năng thanh toán và bổ sung vốn điều lệ cho các công ty 100% vốn nhà nước.
- Giải quyết vấn đề đất đai
- Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo địa phương đẩy nhanh công tác rà soát, đo đạc và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; xử lý tranh chấp đất đai và đề xuất phương án giải quyết vướng mắc vượt thẩm quyền.
- Hoàn thiện cơ chế quản lý và phát triển
- Chính phủ yêu cầu các tỉnh, thành phố phê duyệt phương án sử dụng đất và tiếp nhận diện tích đất các công ty bàn giao về địa phương quản lý.
- Đẩy mạnh hợp tác công tư, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư vào nông, lâm nghiệp.
- Nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
- Tạo cơ chế hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và đào tạo nhằm tăng cường năng lực cho các doanh nghiệp và hợp tác xã trong ngành nông, lâm nghiệp.
- Thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất để tăng giá trị gia tăng.
Đánh giá và định hướng
Những giải pháp toàn diện này nếu được triển khai đồng bộ sẽ không chỉ khắc phục các điểm nghẽn hiện tại mà còn thúc đẩy phát triển bền vững ngành nông, lâm nghiệp, tạo động lực mới cho nền kinh tế. Đây cũng là cơ hội để phát huy tiềm năng đất đai và nguồn lực con người, góp phần nâng cao đời sống người dân và củng cố vai trò trụ cột của nông, lâm nghiệp trong nền kinh tế quốc gia.
Thanh Sơn