Rừng: Yếu tố then chốt trong chiến lược Net Zero của Việt Nam
Bảo vệ và phát triển rừng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam. Thông qua các mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng từ 42-43%, trồng mới 238.000 ha rừng mỗi năm, và phục hồi rừng tự nhiên, ngành lâm nghiệp không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn hỗ trợ phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Trước bối cảnh đó, Hội thảo “Phát huy giá trị nguồn lợi từ rừng gắn với mục tiêu Net Zero và phát triển bền vững” do Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức đã trở thành diễn đàn để đánh giá thực trạng và tìm kiếm giải pháp phát triển rừng. Hội thảo quy tụ các đại diện từ Bộ, ngành, chuyên gia, doanh nghiệp nhằm chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất sáng kiến cho quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên rừng.
Thực trạng và thách thức
Tình trạng mất rừng, suy thoái rừng tự nhiên, và quản lý rừng sản xuất chưa hiệu quả đã làm giảm tài nguyên thiên nhiên và gia tăng phát thải khí nhà kính. Dù đạt được một số thành tựu như mở rộng diện tích rừng và giảm phát thải nhờ REDD+ (Giảm phát thải do mất rừng và suy thoái rừng), Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, bao gồm cơ sở hạ tầng kỹ thuật hạn chế, sự tham gia chưa sâu rộng của khu vực tư nhân, và thị trường tín chỉ carbon còn sơ khai.
Hội thảo: Từ tham luận đến thảo luận chuyên sâu
Hội thảo được chia thành hai phiên làm việc, tập trung vào hai vấn đề lớn:
- Phát huy giá trị nguồn lợi từ rừng
Phiên tham luận đầu tiên cung cấp cái nhìn tổng quan về cơ sở pháp lý và chính sách liên quan đến quản lý, phát triển và khai thác tài nguyên rừng. Đại diện các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trình bày các kinh nghiệm thực tiễn, thách thức cũng như các mô hình khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng tài nguyên rừng. - Thị trường tín chỉ carbon: Cơ hội và thách thức
Phiên thảo luận thứ hai tập trung vào vai trò của thị trường tín chỉ carbon, đặc biệt là tín chỉ carbon rừng, trong chiến lược Net Zero. Việt Nam được dự báo sở hữu khoảng 40-70 triệu tín chỉ carbon rừng trong giai đoạn 2021-2030, tạo điều kiện để tham gia sâu hơn vào thị trường tín chỉ carbon quốc tế. Tuy nhiên, các vấn đề kỹ thuật, quy định pháp lý chưa hoàn thiện, và hạn chế về nguồn lực đầu tư tư nhân đang là rào cản đáng kể.
Cơ hội từ thị trường tín chỉ carbon
Theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển thị trường tín chỉ carbon qua hai giai đoạn:
- Đến năm 2027, tập trung xây dựng quy định quản lý, vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon và thí điểm các cơ chế trao đổi, bù trừ.
- Từ năm 2028, chính thức vận hành sàn giao dịch và kết nối với thị trường khu vực và quốc tế.
Tiềm năng từ thị trường này không chỉ nằm ở giá trị kinh tế của tín chỉ carbon (hiện dao động từ 1-200 USD/tấn CO2) mà còn mở ra cơ hội huy động vốn tư nhân để đầu tư vào phát triển rừng bền vững.
Định hướng phát triển: Hướng tới Net Zero
Để đạt mục tiêu Net Zero, Việt Nam cần thúc đẩy các giải pháp:
- Nâng cao chất lượng rừng: Phục hồi và bảo vệ rừng tự nhiên để tăng khả năng hấp thụ CO2.
- Tăng cường hợp tác công tư: Huy động sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng thông qua các dự án lâm nghiệp bền vững.
- Phát triển cơ chế tài chính bền vững: Hoàn thiện khung pháp lý và vận hành hiệu quả thị trường tín chỉ carbon.
Kết luận
Hội thảo khẳng định vai trò quan trọng của ngành lâm nghiệp trong mục tiêu Net Zero và phát triển bền vững của Việt Nam. Thông qua các sáng kiến được đề xuất, ngành lâm nghiệp không chỉ đảm bảo nhiệm vụ bảo tồn thiên nhiên mà còn góp phần tạo nguồn lực phát triển kinh tế bền vững trong dài hạn.
Đình Cường