Ngành lâm nghiệp Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành một ngành kinh tế – kỹ thuật hiện đại, đóng vai trò chủ lực trong phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Quy hoạch Lâm nghiệp quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã đề ra những mục tiêu và giải pháp toàn diện nhằm phát huy tối đa tiềm năng, giá trị của tài nguyên rừng, đồng thời chủ động tham gia vào chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu.
Các mục tiêu chiến lược đến năm 2030
Tăng trưởng kinh tế và xuất khẩu:
- Tốc độ tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp bình quân đạt 5,0 – 5,5%/năm.
- Giá trị xuất khẩu đồ gỗ và lâm sản đạt 20 tỷ USD vào năm 2025 và 25 tỷ USD vào năm 2030.
- Giá trị tiêu thụ nội địa đạt 6 tỷ USD vào năm 2030.
Bảo vệ và phát triển rừng:
- Duy trì tỷ lệ che phủ rừng từ 42% đến 43%, chú trọng nâng cao chất lượng rừng, nhất là rừng tự nhiên.
- Diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững đạt 1 triệu ha vào năm 2030.
- Đẩy mạnh trồng rừng gỗ lớn, với diện tích dự kiến đạt 1 triệu ha vào năm 2030.
Cải thiện sinh kế và bảo tồn môi trường:
- Giá trị thu nhập từ rừng trồng sản xuất trên một đơn vị diện tích tăng gấp đôi so với năm 2020.
- 100% diện tích rừng của các chủ rừng tổ chức được quản lý bền vững, giảm thiểu vi phạm pháp luật về lâm nghiệp.
Định hướng phát triển bền vững
Ứng dụng công nghệ và cải thiện giống cây trồng:
- Nghiên cứu, phát triển giống cây năng suất cao, bao gồm các giống bản địa có giá trị kinh tế và sinh thái.
- Đảm bảo cung cấp bình quân 575 triệu cây giống/năm.
Mở rộng diện tích trồng rừng:
- Giai đoạn 2021-2025: Trồng mới 178,4 nghìn ha, đạt trung bình 35,7 nghìn ha/năm.
- Giai đoạn 2026-2030: Trồng mới 88,8 nghìn ha, đạt trung bình 17,8 nghìn ha/năm.
Chế biến và thương mại lâm sản:
- Sử dụng trang thiết bị hiện đại, tự động hóa, tạo sản phẩm chất lượng và có giá trị gia tăng cao.
- Phát triển trung tâm giao dịch gỗ quốc tế, gắn kết với các khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
- Khuyến khích đổi mới đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và thực tiễn.
Nhu cầu vốn và huy động nguồn lực
Để đạt được các mục tiêu trên, nhu cầu vốn thực hiện quy hoạch được ước tính khoảng 217.305 tỷ đồng. Trong đó:
- Giai đoạn 2021-2025: 106.960 tỷ đồng (26% từ ngân sách nhà nước và 74% từ các nguồn vốn hợp pháp khác).
- Giai đoạn 2026-2030: Huy động vốn chủ yếu từ các tổ chức, doanh nghiệp và xã hội.
Vai trò trong phát triển kinh tế – xã hội và toàn cầu hóa
Ngành lâm nghiệp không chỉ đóng góp trực tiếp vào GDP mà còn là một trong những lĩnh vực quan trọng giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu. Với định hướng bền vững và hiện đại hóa, ngành lâm nghiệp có thể:
- Thúc đẩy kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, tạo việc làm và cải thiện sinh kế cho đồng bào dân tộc.
- Tăng cường khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua các sản phẩm lâm sản chất lượng cao, thân thiện môi trường.
- Góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học, giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.
Thách thức và triển vọng
Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành lâm nghiệp vẫn đối mặt với không ít khó khăn như: tranh chấp đất đai, hiệu quả quản lý tài nguyên còn hạn chế, và áp lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ từ chính phủ, các tổ chức quốc tế và sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, ngành lâm nghiệp Việt Nam có đủ điều kiện để phát triển bền vững, góp phần xây dựng một nền kinh tế hiện đại, hội nhập và thân thiện với môi trường.
Chế Linh