Phát triển rừng gỗ lớn là xu thế tất yếu, là một trong những chủ trương quan trọng trong phát triển lâm nghiệp của tỉnh. Đây là giải pháp hiệu quả để tăng năng suất, sản lượng và hiệu quả của rừng trồng, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, chống biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, hiện nay, trên địa bàn tỉnh, việc chuyển đổi sản xuất này vẫn là một việc khó khăn.

Nghệ An là tỉnh có, tổng diện tích đất có rừng trên 962.000 ha, trong đó: Diện tích có rừng tự nhiên trên 789.000 ha; Diện tích có rừng trồng khoảng 172.000 ha; Độ che phủ rừng: 58,36 %. Trữ lượng lâm sản hiện có khoảng 91,0 triệu m3 gỗ và trên 1,94 tỷ cây tre, mét, song, mây các loại; ngoài ra rừng ở Nghệ An hiện có rất nhiều loại cây dược liệu quý…

Thời gian qua, rừng trồng nguyên liệu đã có nhiều phát triển bình quân mỗi năm mỗi năm toàn tỉnh trồng được trên 17.000 ha rừng nguyên liệu tập trung. Tuy nhiên, chất lượng rừng trồng chưa cao và năng suất còn thấp (chỉ khoảng 20m³/ha/năm), chất lượng giống cây trồng chưa đảm bảo, đặc biệt các hộ gia đình thường sử dụng giống cây trồng chất lượng thấp do giá thành rẻ, nên hiệu quả kinh tế từ rừng trồng nguyên liệu chưa cao, vì vậy giá trị gỗ nguyên liệu thấp. Nhu cầu nguyên liệu gỗ lớn cho các nhà máy chế biến tăng cao, sản xuất gỗ trong nước chưa đáp ứng được. Bên cạnh đó việc cấp chứng chỉ rừng FSC trên toàn tỉnh đạt kết quả chưa cao. Tính đến nay, toàn tỉnh đã có 15.614,17 ha (rừng trồng: 14.775,37 ha; rừng tự nhiên: 838,90 ha) rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC; hiện tại đang triển khai đánh giá 10.570 ha tại các huyện Anh Sơn, Tân Kỳ, Đô Lương.

Khai thác rừng non (4 tuổi) tại huyện Yên Thành (ảnh Thanh Sơn)

Những năm gần đây, tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp để hỗ trợ các tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng dân cư tham gia trồng rừng gỗ lớn. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh, việc phát triển rừng gỗ lớn gặp nhiều khó khăn và chưa được người dân chú trọng bởi chu kỳ khai thác dài, rủi ro lớn do phụ thuộc vào thời tiết.. Cùng với đó, đời sống của người dân làm lâm nghiệp còn khó khăn, thu nhập chủ yếu phụ thuộc vào trồng rừng. Điều này khiến người dân quan tâm hơn đến trồng rừng gỗ nhỏ với mục đích thu hoạch nhanh để quay vòng vốn.

Gỗ lớn được chế biến và gia công tại các nhà máy (ảnh Thanh Sơn)

Các chuyên gia đầu ngành đã chỉ ra những khó khăn và vướng mắc trong trồng rừng gỗ lớn. Nổi cộm là quỹ đất quy hoạch trồng rừng gỗ lớn quy mô nhỏ, nhiều chỗ dưới 1ha manh mún, phân tán, không liền vùng. Thứ nữa, trồng rừng gỗ lớn cần thời gian dài, người dân cần tiền phát triển kinh tế mà thời gian thì mất nhiều nên đây cũng là một trong những rào cản lớn. Những khó khăn khác trong trồng rừng cây gỗ lớn như do chu kỳ dài nên câu chuyện vay vốn, tiếp cận vốn vay khó; tuy chính sách nhà nước cũng đã có những hỗ trợ nhất định nhưng cũng không thể đáp ứng được hết nhu cầu. Khó khăn cả về giống và biện pháp canh tác…

 Trồng rừng gỗ lớn không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cao hơn cho các hộ gia đình, mà còn giúp giảm xói mòn góp phần bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu. Hiệu quả của rừng gỗ lớn so với rừng gỗ nhỏ đã được khẳng định. Vì vậy,  để phát triển rừng trồng nguyên liệu gỗ lớn cần có thêm chính sách về hợp tác, liên kết, hoạt động hỗ trợ, tạo động lực để nhiều hộ dân tham gia. Đồng thời kiến nghị, cần phải đầu tư nghiên cứu cho ra các giống cây rừng gỗ lớn phù hợp với điều kiện từng vùng, chuyển giao nhiều giống mới cho bà con.

 Để chủ trương phát triển rừng gỗ lớn của tỉnh được thành công theo đúng kế hoạch, đỏi hỏi sự tiếp tục quan tâm, hỗ trợ từ các cấp ngành liên quan. Để cho ngành gỗ Nghệ An phát triển tương xứng.

Thanh Sơn – CNC