Trong khi các hiệp định thương mại là cơn gió thuận đưa con thuyền gỗ Việt ra biển lớn, thì chính những chuyển đổi nội tại mạnh mẽ mới là động cơ giúp con thuyền đó lướt đi mạnh mẽ và vững chắc. Hành trình từ một ngành nghề Mộc truyền thống trở thành một ngành công nghiệp xuất khẩu tỷ đô không chỉ dựa vào cơ hội thị trường, mà còn được định hình bởi một quá trình “tự cường” sâu sắc. Đó là câu chuyện về việc tự chủ nguồn cung, thích ứng và dẫn dắt công nghệ trong khủng hoảng, và cam kết với sự phát triển bền vững như một triết lý kinh doanh cốt lõi.
BƯỚC NGOẶT TỰ CHỦ NGUỒN CUNG NGUYÊN LIỆU
Một trong những bước chuyển mình chiến lược và quan trọng nhất của ngành gỗ Việt Nam chính là việc thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Trong giai đoạn đầu phát triển, ngành phải đối mặt với rủi ro lớn khi phần lớn gỗ nguyên liệu phải mua từ nước ngoài, gây biến động về giá cả và sự ổn định của chuỗi cung ứng.
Nhận thức được điểm yếu này, một chiến lược phát triển gỗ rừng trồng trong nước đã được triển khai quyết liệt. Kết quả mang lại là một bước ngoặt lịch sử: đến năm 2013, ngành đã giảm thành công tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu gỗ từ 70% (trước năm 2010) xuống chỉ còn 40%.
Việc tự chủ được phần lớn nguồn cung đã mang lại lợi ích kép:
Ổn định sản xuất: Giảm thiểu rủi ro từ biến động thị trường toàn cầu, giúp các doanh nghiệp hoạch định sản xuất và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.
Nền tảng bền vững: Tạo ra nguồn gỗ hợp pháp, có nguồn gốc rõ ràng, là tiền đề quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về sau này như VPA/FLEGT của EU.
Đây chính là biểu hiện rõ nét nhất của tinh thần “tự cường”, biến một điểm yếu cố hữu thành một lợi thế cạnh tranh dài hạn. 🌳
THÍCH ỨNG VÀ DẪN DẮT CÔNG NGHỆ TRONG KHỦNG HOẢNG
Nếu việc tự chủ nguyên liệu là cuộc cách mạng về nguồn cung, thì việc thích ứng công nghệ lại là cuộc cách mạng về phương thức sản xuất và kinh doanh, đặc biệt được thúc đẩy mạnh mẽ bởi những biến cố bất ngờ.
Đại dịch COVID-19, dù là một cuộc khủng hoảng toàn cầu, lại trở thành một bước ngoặt giúp toàn ngành đẩy mạnh chuyển đổi số và thương mại điện tử. Khi các kênh giao thương truyền thống bị đình trệ, việc nhanh chóng chuyển sang các nền tảng trực tuyến đã giúp các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ duy trì hoạt động mà còn tiếp cận được khách hàng mới, thậm chí chiếm lĩnh thị phần mà các đối thủ khác để lại.
Sự thích ứng nhanh nhạy này không phải là nhất thời. Nó đã tạo ra một làn sóng hiện đại hóa sâu rộng, hướng tới mục tiêu tham vọng hơn trong tương lai. Định hướng đến năm 2030, ngành đặt mục tiêu trên 80% cơ sở chế biến, bảo quản gỗ đạt trình độ và năng lực công nghệ sản xuất tiên tiến. Điều này cho thấy sự chuyển mình từ một ngành dựa vào lao động giá rẻ sang một ngành công nghiệp thông minh, cạnh tranh bằng hiệu suất và công nghệ.
CAM KẾT BỀN VỮNG: TỪ TRÁCH NHIỆM ĐẾN LỢI THẾ CẠNH TRANH
Sự trưởng thành của ngành gỗ Việt Nam còn được thể hiện qua cam kết mạnh mẽ với phát triển bền vững. Đây không còn là một yêu cầu bị động từ phía nhà nhập khẩu, mà đã trở thành một phần trong chiến lược phát triển nội tại của ngành.
Minh chứng rõ ràng nhất cho cam kết này là định hướng đến năm 2030, phấn đấu 100% gỗ và sản phẩm gỗ xuất khẩu và tiêu dùng nội địa sử dụng gỗ hợp pháp, có chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Mục tiêu này thể hiện một tầm nhìn xa, nơi tính bền vững không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là một lợi thế cạnh tranh sắc bén, giúp xây dựng thương hiệu SP GỖ Việt Nam có uy tín trong nước và quốc tế.
Từ việc tự chủ nguồn nguyên liệu sạch, áp dụng công nghệ hiện đại để tối ưu hóa sản xuất, đến việc cam kết mọi sản phẩm đều có nguồn gốc bền vững, ngành gỗ Việt Nam đã hoàn thiện vòng tròn của sự tự cường. Chính động lực nội tại mạnh mẽ này là bảo chứng vững chắc nhất cho khả năng chinh phục những mục tiêu lớn hơn, đưa Việt Nam nằm trong nhóm các nước hàng đầu thế giới về sản xuất, chế biến và xuất khẩu gỗ.
BLNCNC