Trước việc Trung Quốc cấm nhập khẩu gỗ tròn và gỗ xẻ (trị giá ước tính 2 tỷ USD/năm) từ Hoa Kỳ, ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành đối tác nhập khẩu hàng đầu, qua đó thúc đẩy chế biến và xuất khẩu đồ gỗ thành phẩm ngược trở lại thị trường Mỹ, góp phần quan trọng vào việc cân bằng thương mại song phương.
Ngành chế biến gỗ Việt Nam đang bứt tốc, khẳng định vị thế là nhà cung cấp đồ nội thất lớn thứ hai cho Hoa Kỳ. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng này, việc đảm bảo nguồn nguyên liệu hợp pháp, ổn định là yếu tố then chốt.
Việt Nam: Nhu cầu nguyên liệu lớn và nguồn cung đáng tin cậy từ Mỹ
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 3 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt 3,95 tỷ USD, tăng 11,6% so với cùng kỳ 2024. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm 53,1% thị phần, với mức tăng trưởng 9,5%.
Tuy có ngành chế biến và xuất khẩu mạnh, sản lượng gỗ rừng trồng trong nước của Việt Nam chưa đủ đáp ứng. Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), cho biết hàng năm Việt Nam phải nhập khẩu một lượng lớn gỗ nguyên liệu.
Cụ thể, trong tổng kim ngạch nhập khẩu 2,81 tỷ USD gỗ và sản phẩm gỗ năm 2024, mặt hàng gỗ nguyên liệu (mã HS 44) chiếm tới 85,2%, tương đương gần 2,4 tỷ USD.
“Năm 2024, Việt Nam nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ thị trường Hoa Kỳ đạt 316,36 triệu USD, tăng 32,9% so với năm 2023 và chiếm 11,2% tổng kim ngạch nhập khẩu ngành gỗ của Việt Nam. Ba mặt hàng chính là gỗ xẻ, gỗ tròn và veneer chiếm tới 98,6% tổng kim ngạch nhập khẩu gỗ từ Hoa Kỳ,” ông Hoài cho biết.
Hoa Kỳ là nguồn cung gỗ tròn và gỗ xẻ hàng đầu:
- Gỗ tròn: Năm 2024, nhập khẩu gỗ tròn từ Hoa Kỳ đạt 303,33 nghìn m³ (tăng 41,4%), với trị giá 89,9 triệu USD (tăng 51,6%). Hoa Kỳ chiếm 16,5% tổng lượng gỗ tròn Việt Nam nhập khẩu.
- Gỗ xẻ: Hoa Kỳ là quốc gia cung cấp gỗ xẻ lớn nhất cho Việt Nam năm 2024, với 428,98 nghìn m³ (tăng 20,8%), đạt 215,32 triệu USD (tăng 29,6%), chiếm 18% tổng lượng gỗ xẻ nhập khẩu.
Cơ hội bứt phá và đề xuất “cân bằng thương mại”
Ngành gỗ Việt Nam đã tận dụng tốt “cơ hội vàng” từ năm 2018 khi cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung nổ ra. Việc gỗ Trung Quốc bị áp thuế cao đã giúp Việt Nam trở thành lựa chọn hàng đầu cho Mỹ, phù hợp với chính sách đa dạng hóa chuỗi cung ứng của cả hai đời Tổng thống. Năm 2024, xuất khẩu gỗ và lâm sản của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt khoảng 9,4 tỷ USD.
Đáng chú ý, Việt Nam đang là quốc gia nhập gỗ nguyên liệu lớn thứ 2 thế giới từ Hoa Kỳ. Hiện nay, Mỹ đang tìm đầu ra cho khối lượng 2 tỷ USD gỗ tròn và gỗ xẻ bị Trung Quốc cấm nhập.
Tại cuộc họp với Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy vào chiều 7/4, ông Ngô Sỹ Hoài đã đưa ra đề xuất quan trọng:
“Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam mong muốn sẽ nhập khẩu khối lượng gỗ tròn và gỗ xẻ này từ Hoa Kỳ để phục vụ chế biến gỗ, sau đó xuất khẩu đồ gỗ thành phẩm sang Hoa Kỳ. Đây có thể là cách để góp phần cân bằng thương mại song phương ngành gỗ với Hoa Kỳ.”
Ông Hoài cũng nhấn mạnh rằng gỗ nguyên liệu từ Hoa Kỳ luôn đảm bảo yêu cầu về gỗ hợp pháp, một tiêu chí then chốt giúp ngành gỗ Việt Nam duy trì sự tin cậy và vượt qua nhiều đợt điều tra từ phía Hoa Kỳ.
Kỳ vọng vào hỗ trợ chính sách và cơ cấu lại ngành
Trước những biến động hiện tại, VIFOREST bày tỏ niềm tin vào nỗ lực đàm phán của Chính phủ. Đặc biệt, việc Việt Nam miễn phí hoàn toàn cho lô hàng gỗ nhập từ Hoa Kỳ là tín hiệu thiện chí rõ ràng.
Về dài hạn, Hiệp hội kỳ vọng vào các chính sách hỗ trợ tài chính, tài khóa tiền tệ như hoãn nợ, giãn thuế, giảm tiền thuê đất… để giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn.
Ông Ngô Sỹ Hoài khẳng định, thách thức hiện tại cũng là động lực để ngành gỗ Việt Nam cơ cấu lại: “Trong nguy luôn có cơ. Thách thức hiện tại có thể là động lực để chúng ta cơ cấu lại ngành, tập trung vào các nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao như nội thất – nơi mà Việt Nam có nhiều lợi thế.”
BLNCNC