Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong 7 tháng đầu năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 34,27 tỷ USD, tăng 18,8% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, ngành gỗ và sản phẩm gỗ đóng vai trò quan trọng với kim ngạch xuất khẩu đạt 8,78 tỷ USD, tăng 21,9%, trở thành một trong những lĩnh vực dẫn đầu về tăng trưởng.

Những điểm sáng trong xuất khẩu

Ông Trần Quang Bảo – Cục trưởng Cục Lâm nghiệp, nhận định ngành chế biến gỗ và lâm sản tiếp tục duy trì mức tăng trưởng hai con số nhờ vào sự hồi phục mạnh mẽ từ các thị trường lớn và đa dạng hóa sản phẩm. Trong 6 tháng đầu năm:

• Dăm gỗ đạt 1,36 tỷ USD, tăng 37,71% so với cùng kỳ năm 2023.
• Gỗ xây dựng đạt 267 triệu USD, tăng 31,49%.
• Đồ gỗ nội thất đạt 3,78 tỷ USD, tăng 23,12%.

Về thị trường xuất khẩu:

• Hoa Kỳ dẫn đầu với kim ngạch 3,27 tỷ USD, tăng 24,41%.
• Trung Quốc đạt 716 triệu USD, tăng 46,5%.
• EU đạt 281 triệu USD, tăng 29,6%.

Cơ hội mở rộng thị trường Hoa Kỳ

Một tin vui lớn cho ngành gỗ Việt Nam là kết luận của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) về vụ điều tra chống lẩn tránh thuế đối với tủ gỗ nhập khẩu từ Việt Nam. Theo đó, DOC đã hủy bỏ toàn bộ điều tra, giúp mặt hàng tủ gỗ Việt Nam “rộng cửa” tại Hoa Kỳ. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để tăng trưởng xuất khẩu vào thị trường này trong những tháng cuối năm.

Những thách thức lớn trong nửa cuối năm

Mặc dù đạt được kết quả khả quan, ngành gỗ vẫn đối mặt với nhiều rào cản trong hành trình chinh phục mục tiêu 15,2 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu năm 2024:

1. Biến động kinh tế và chính sách quốc tế:
   • EU áp dụng quy định mới EUDR từ 30/12/2024, yêu cầu sản phẩm gỗ không chỉ hợp pháp mà còn không gây mất rừng hoặc suy thoái rừng từ sau ngày 31/12/2020. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải chuẩn bị đầy đủ tài liệu về chỉ dẫn địa lý và minh bạch nguồn gốc.
   • Hàn Quốc tiếp tục áp thuế chống bán phá giá gỗ dán từ Việt Nam ở mức từ 9,78% đến 32,28% trong 5 năm tới, gây khó khăn cho xuất khẩu mặt hàng này.
2. Áp lực chi phí sản xuất:
   Giá nguyên liệu gỗ nhập khẩu tăng mạnh (có loại tăng tới 40% so với năm 2023), trong khi nhà nhập khẩu yêu cầu giảm giá, khiến các doanh nghiệp gặp khó trong cân đối chi phí.
3. Tác động từ logistics và xung đột địa chính trị:
   Cước vận tải biển tiếp tục tăng cao, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngành gỗ Việt Nam tại các thị trường xa như Hoa Kỳ, EU và Bắc Phi.

Hướng đi chiến lược cho ngành gỗ

Để đạt mục tiêu xuất khẩu năm 2024, ngành gỗ cần triển khai đồng bộ các giải pháp:

• Nâng cao chất lượng và nguồn gốc nguyên liệu:
  Bộ Nông nghiệp đã triển khai thí điểm mã số vùng trồng rừng nguyên liệu tại các tỉnh miền núi phía Bắc nhằm đáp ứng yêu cầu EUDR và các tiêu chuẩn quốc tế khác.
• Đẩy mạnh quảng bá sản phẩm:
  Tăng cường tổ chức các hội chợ, triển lãm quốc tế để giới thiệu tiềm năng và thế mạnh của ngành gỗ Việt Nam.
• Ứng phó với rào cản thương mại:
  Phối hợp với Cục Phòng vệ Thương mại để cập nhật thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp trong các vụ kiện thương mại.
• Thúc đẩy liên kết và sản xuất bền vững:
  Khuyến khích phát triển rừng trồng gỗ lớn, gỗ có chứng chỉ quản lý rừng bền vững, và liên kết chặt chẽ giữa người trồng rừng với doanh nghiệp chế biến.

Triển vọng cuối năm 2024

Mặc dù còn nhiều thách thức, ngành chế biến gỗ Việt Nam có nhiều cơ hội để bứt phá nhờ:

• Xu hướng tiêu dùng nội thất tăng vào cuối năm.
• Lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết.
• Các giải pháp đồng bộ từ Bộ Nông nghiệp và các hiệp hội ngành nghề.

Với đà tăng trưởng hiện tại, ngành gỗ Việt Nam không chỉ đặt mục tiêu hoàn thành kế hoạch xuất khẩu 15,2 tỷ USD mà còn hướng tới khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường toàn cầu.

Đình Cường