Thông tin từ Hội nghị giao ban ngành chế biến gỗ, xuất khẩu gỗ và lâm sản quý III/2024 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với UBND tỉnh Bình Dương và các hiệp hội ngành gỗ tổ chức sáng ngày 9/8 tại Bình Dương cho thấy, ngành gỗ Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ nhờ nỗ lực của doanh nghiệp trong sản xuất và tìm kiếm thị trường.

Tăng trưởng mạnh tại nhiều thị trường xuất khẩu chính

Tại Hội nghị, ông Triệu Văn Lực, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp (Bộ NN&PTNT), cho biết giá trị xuất khẩu gỗ và lâm sản trong 7 tháng đầu năm 2024 đạt 9,361 tỷ USD, tăng 20,5% so với cùng kỳ năm 2023, tương đương 61,5% kế hoạch năm. Các nhóm sản phẩm chủ lực đều tăng trưởng đáng kể:

• Gỗ và sản phẩm gỗ: 5,967 tỷ USD (+22,2%).
• Dăm gỗ: tăng gần 38%.
• Lâm sản ngoài gỗ: 609 triệu USD (+4,6%).

Các thị trường xuất khẩu chính cũng ghi nhận sự tăng trưởng tích cực:

• Hoa Kỳ: 5,019 tỷ USD (+24%).
• Trung Quốc: 1,22 tỷ USD (+37,92%).
• EU: 555 triệu USD (+22,44%).

Trong số đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng góp 3,99 tỷ USD, tăng 22,3%, chiếm khoảng 43% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành.

Ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, bổ sung rằng hiện có 3.324 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu gỗ và sản phẩm, nhưng chỉ 20,1% là doanh nghiệp FDI. Điều này phản ánh sự cần thiết trong việc kết nối chặt chẽ hơn giữa các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa nhằm đảm bảo phát triển bền vững cho ngành gỗ.

Những yếu tố thiếu bền vững và thách thức mới

Tuy nhiên, ngành gỗ Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức từ biến động kinh tế và chính trị toàn cầu.

1. Phòng vệ thương mại gia tăng:
   Ngành gỗ đang chịu áp lực từ 5 vụ kiện thương mại, bao gồm 3 vụ tại Hoa Kỳ liên quan đến điều tra chống bán phá giá và trợ cấp. Hoa Kỳ vẫn chưa công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, khiến các doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn trong việc tính toán chi phí sản xuất.
2. Chính sách bảo hộ từ các thị trường xuất khẩu lớn:

• Hoa Kỳ: Có khả năng áp đặt mức thuế nhập khẩu mới nếu ông Donald Trump tái đắc cử, gây ảnh hưởng đến các ngành hàng như tủ gỗ và ván dán (plywood).
• EU: Quy định chống phá rừng (EUDR) và luật nghĩa vụ thẩm định chuỗi cung ứng của Đức đang gia tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chế độ lao động và quản lý chất thải đối với sản phẩm gỗ xuất khẩu.

3. Tác động từ chuỗi cung ứng mới:
   Nhiều quốc gia, đặc biệt là Canada, đang định hình chuỗi cung ứng với các đối tác mới như Philippines, Malaysia, và Indonesia, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của ngành gỗ Việt Nam.

Kiến nghị và giải pháp hỗ trợ ngành gỗ

Để vượt qua khó khăn và duy trì đà tăng trưởng, ông Đỗ Xuân Lập đưa ra một số kiến nghị:

1. Hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với phòng vệ thương mại:
   • Bộ NN&PTNT phối hợp với Bộ Công Thương cung cấp thông tin và hướng dẫn doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU.
2. Thúc đẩy xúc tiến thương mại:
   • Tăng cường tổ chức các hội chợ, triển lãm để quảng bá sản phẩm gỗ Việt Nam.
3. Hỗ trợ chuyển đổi sản xuất xanh:
   • Ban hành hướng dẫn kiểm kê khí nhà kính và giảm phát thải, đồng thời triển khai các dự án thí điểm nhằm tự động hóa sản xuất.

Ngoài ra, các cơ quan chức năng cần cân nhắc hạn chế cấp phép cho dự án FDI sản xuất các sản phẩm gỗ bị áp thuế chống bán phá giá từ nước thứ ba để bảo vệ ngành gỗ trong nước.

Ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn từ sự phục hồi của thị trường, song cũng cần vượt qua những thách thức ngày càng phức tạp để duy trì vị thế xuất khẩu hàng đầu thế giới.

Đình Cường