Việt Nam đang bước vào một giai đoạn đầy tiềm năng trong phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng, tạo động lực cho quản lý rừng bền vững và góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu. Lợi ích tài chính từ carbon rừng không chỉ giúp tái đầu tư vào bảo vệ rừng mà còn mở ra cơ hội chia sẻ công bằng lợi ích giữa các bên liên quan. Tuy nhiên, để khai thác tối đa dư địa này, cần có cách tiếp cận toàn diện và các chính sách phù hợp.
Thương vụ nổi bật và bài học kinh nghiệm
Thành công của thỏa thuận chuyển nhượng tín chỉ carbon vùng Bắc Trung Bộ trị giá 51,5 triệu USD là một dấu mốc quan trọng. Với giá 5 USD/tCO2e, hơn 10,3 triệu tín chỉ carbon đã được chuyển giao và thanh toán đầy đủ. Đây là “thương vụ” đầu tiên tại Việt Nam thực hiện trọn vẹn giao dịch tín chỉ carbon rừng, mang lại bài học quý giá về quy trình thực hiện dự án, từ việc đảm bảo tính toàn vẹn, minh bạch thông tin đến việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về xã hội và môi trường.
Ông Nguyễn Chiến Cường, cán bộ Quỹ Bảo vệ và Phát triển Rừng Việt Nam, nhấn mạnh: “Các dự án tín chỉ carbon rừng cần hướng đến tính toàn vẹn cao, giảm phát thải lâu dài và đảm bảo an toàn xã hội.”
Tiềm năng từ các dự án mới
Cục Lâm nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đang xúc tiến nhiều kế hoạch nhằm mở rộng thị trường tín chỉ carbon. Liên minh LEAF (Liên minh giảm phát thải thông qua tăng cường tài chính lâm nghiệp) đã cam kết mua tối thiểu 5,15 triệu tín chỉ từ vùng Tây Nguyên và Nam Trung Bộ với giá 10 USD/tín chỉ trong giai đoạn 2021-2025.
Ngoài ra, Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) và JICA cũng dự kiến đầu tư từ 65-150 triệu USD để mua tín chỉ carbon tại 15 tỉnh Trung Bộ và miền núi phía Bắc từ năm 2024 đến 2029. Song song đó, các địa phương như Quảng Nam và khu vực phía Bắc đang trình các đề án liên quan nhằm gia tăng giao dịch tín chỉ carbon với các tập đoàn quốc tế như BP và SK Forest Group.
Khung pháp lý và định hướng tương lai
Để đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường tín chỉ carbon, Chính phủ Việt Nam đang triển khai lộ trình hoàn thiện khung pháp lý và hạ tầng kỹ thuật vào cuối năm 2024. Giai đoạn 2025-2027 sẽ thử nghiệm sàn giao dịch tín chỉ carbon, và từ năm 2028, sàn này sẽ chính thức hoạt động.
Theo bà Trần Hồng Nhung, chuyên viên Vụ Pháp chế của Bộ Tài chính, hàng hóa trên thị trường carbon tại Việt Nam sẽ bao gồm hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được xác nhận bởi Bộ Tài nguyên và Môi trường. Sự đa dạng này hứa hẹn thu hút cả các dự án trong nước lẫn quốc tế tham gia vào thị trường.
Đánh giá và định hướng phát triển
Tiềm năng tín chỉ carbon rừng của Việt Nam được đánh giá rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh quốc tế thúc đẩy các tiêu chuẩn carbon có tính toàn vẹn cao. Tuy nhiên, thách thức đặt ra bao gồm: nâng cao năng lực quản lý, cải thiện nhận thức của doanh nghiệp, và đảm bảo các dự án đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về giảm phát thải và bảo vệ rừng.
Nếu giải quyết tốt các vấn đề này, Việt Nam không chỉ mở rộng dư địa bán tín chỉ carbon mà còn góp phần khẳng định vai trò trong nỗ lực toàn cầu về giảm thiểu biến đổi khí hậu, bảo vệ rừng, và phát triển kinh tế xanh.
Chế Linh