Năm 2024, ngành lâm nghiệp Việt Nam đặt mục tiêu đầy tham vọng: xuất khẩu lâm sản đạt 17,5 tỷ USD, tăng 21% so với ước tính thực hiện của năm 2023. Đây là tín hiệu khẳng định quyết tâm duy trì vị thế của ngành trong bối cảnh thị trường quốc tế đang trải qua nhiều biến động phức tạp.
Kết quả năm 2023 và thách thức
Theo Cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), năm 2023 được xem là một năm khó khăn đối với ngành gỗ khi kinh tế toàn cầu chịu nhiều áp lực. Xuất khẩu gỗ và lâm sản ước đạt 14,39 tỷ USD, giảm 15,8% so với năm 2022. Tuy nhiên, ngành lâm nghiệp vẫn đạt mức xuất siêu 12,199 tỷ USD, cho thấy tiềm năng phát triển bền vững dù đối mặt với nhiều thách thức.
Mục tiêu và chiến lược cho năm 2024
Ông Triệu Văn Lực, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp, cho biết ngành đang hướng tới các mục tiêu cụ thể như sau:
- Duy trì tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc: 42,02%.
- Tăng trưởng giá trị sản xuất lâm nghiệp: 5-5,5%.
- Diện tích rừng trồng tập trung: 245.000 ha.
- Trồng cây phân tán: 140 triệu cây.
- Sản lượng khai thác gỗ rừng trồng: 23 triệu m³.
- Kim ngạch xuất khẩu lâm sản: 17,5 tỷ USD, tăng 21% so với năm 2023.
Dự báo, để đạt được mục tiêu xuất khẩu trên, ngành lâm nghiệp sẽ cần tận dụng tối đa các cơ hội phục hồi từ thị trường và vượt qua các thách thức về nguồn cung – cầu trên phạm vi quốc tế.
Ý kiến chuyên gia
Khả năng đạt mục tiêu
Theo ông Nguyễn Quốc Trị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đây là một mục tiêu đầy tham vọng trong bối cảnh thị trường còn nhiều bất ổn. Các yếu tố như xung đột chính trị toàn cầu và áp lực về giá nguyên liệu đầu vào sẽ là rào cản lớn.
Ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest), đánh giá thị trường đã có dấu hiệu phục hồi, nhưng mức tăng trưởng dự kiến trong năm 2024 sẽ chậm, chỉ đạt khoảng 10-12% so với các quý cuối năm 2023. Ông nhấn mạnh rằng yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển của ngành là xây dựng hình ảnh “ngành gỗ Việt Nam phát triển bền vững”, tập trung vào sử dụng gỗ có chứng chỉ và sản phẩm giảm phát thải.
Tác động của EUDR đến xuất khẩu
Một vấn đề đáng chú ý là tác động từ quy định Không phá rừng (EUDR) của Liên minh châu Âu, vốn yêu cầu tất cả các sản phẩm gỗ lưu thông tại thị trường EU phải đảm bảo hai tiêu chí quan trọng:
- Không gây mất rừng.
- Tính hợp pháp.
Ông Tô Xuân Phúc, Giám đốc điều hành Chương trình Chính sách, Thương mại và Tài chính lâm nghiệp (Forest Trends), nhận định EUDR sẽ ảnh hưởng đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu sang EU. Hiện tại, khoảng 77% tổng kim ngạch xuất khẩu sang EU là các mặt hàng đồ gỗ, trong khi 23% còn lại là gỗ nguyên liệu và bán thành phẩm.
Để đáp ứng yêu cầu của EUDR, Việt Nam đã ký kết Hiệp định Đối tác Tự nguyện (VPA/FLEGT) với EU, cam kết tất cả các mặt hàng gỗ xuất khẩu đều phải hợp pháp. Các doanh nghiệp tại EU hiện cũng đang áp dụng tiêu chuẩn sản xuất và tiêu dùng bền vững đối với các sản phẩm gỗ, tạo áp lực để chuỗi cung ứng gỗ Việt Nam phải nâng cao tiêu chuẩn.
Giải pháp trọng tâm cho năm 2024
- Đẩy mạnh chứng chỉ gỗ hợp pháp (FLEGT):
- Xây dựng và vận hành hệ thống đảm bảo gỗ hợp pháp trong chuỗi cung ứng, bao gồm cả thị trường nội địa và xuất khẩu.
- Đảm bảo các sản phẩm có chứng chỉ đáp ứng yêu cầu EUDR và các tiêu chuẩn quốc tế.
- Phát triển bền vững:
- Tăng cường sử dụng nguồn nguyên liệu tái tạo và giảm phát thải trong sản xuất.
- Quảng bá hình ảnh ngành gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế với tiêu chí xanh và bền vững.
- Tăng cường năng lực thị trường:
- Mở rộng thị trường xuất khẩu sang các quốc gia không bị ràng buộc bởi EUDR để giảm thiểu rủi ro từ các quy định mới.
- Nâng cao giá trị gia tăng bằng cách đầu tư vào thiết kế và chế biến sản phẩm chất lượng cao.
Kỳ vọng
Mặc dù năm 2024 dự kiến sẽ còn nhiều thách thức, ngành lâm nghiệp Việt Nam với các giải pháp cụ thể và mục tiêu rõ ràng hy vọng sẽ không chỉ đạt được chỉ tiêu kim ngạch xuất khẩu 17,5 tỷ USD mà còn nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
Chế Linh