Theo báo cáo từ Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), giá trị xuất khẩu lâm sản từ đầu năm đến nay đã giảm hơn 28% so với cùng kỳ năm 2022. Cụ thể, việc xuất khẩu các sản phẩm chủ lực của Việt Nam và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cũng đang gặp khó khăn. Các nguyên nhân của sự sụt giảm này, một phần lớn là do việc tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp chậm trễ tại một số cơ quan có liên quan đến quy định và quản lý ngành.
Thách Thức Và Dự Báo
Ngành công nghiệp gỗ Việt Nam đã mở rộng thị trường xuất khẩu đến hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới, đòi hỏi họ phải tuân thủ các quy định ngày càng cao và nghiêm ngặt từ các thị trường đó.
Các doanh nghiệp gỗ đang đối mặt với một loạt quy định mới từ các thị trường xuất khẩu. Điều này bao gồm việc tuân thủ quy định mới từ Liên minh châu Âu (EU) về chống phá rừng, cũng như trách nhiệm giải trình liên quan đến việc thực hiện Hiệp định đối tác tự nguyện về thực thi lâm luật, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VPA/FLEGT) và các quy định khác.
Các vụ việc phòng vệ thương mại ngày càng phức tạp. Tần suất mà ngành gỗ phải đối mặt với các vụ việc phòng vệ thương mại ngày càng tăng. Trong thời kỳ từ năm 2015 đến 2019, ngành gỗ chỉ phải đối mặt với hai vụ việc sử dụng biện pháp phòng vệ thương mại của Thổ Nhỹ Kỳ và Hàn Quốc. Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay, đã có năm vụ việc khác nhau, bao gồm vụ việc điều tra chính sách tiền tệ và nguyên liệu gỗ của Việt Nam theo điều khoản 301 Luật Thương mại Mỹ và vụ việc liên quan đến gỗ dán cứng, tủ gỗ, sản phẩm sử dụng mặt đá nhập từ Trung Quốc. Thị trường Nhật Bản cũng đã yêu cầu các sản phẩm gỗ của Việt Nam khi xuất khẩu phải có chứng chỉ bền vững.
Giải Pháp Để Tăng Trưởng
Để đối phó với thách thức này và thúc đẩy xuất khẩu gỗ, các doanh nghiệp ngành gỗ đang triển khai một số giải pháp quan trọng:
- Tăng cường kết nối thị trường: Các Hiệp hội và doanh nghiệp đang tổ chức chuỗi các hội chợ triển lãm trong ngành gỗ để giới thiệu sản phẩm của họ cho các thị trường tiềm năng.
- Đa dạng hóa sản phẩm: Các doanh nghiệp đang phát triển các sản phẩm mới để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu.
- Truy xuất nguồn gốc gỗ: Các doanh nghiệp đang hợp tác với các tổ chức quản lý rừng để đảm bảo việc truy xuất nguồn gốc gỗ đúng quy định.
- Cam kết Netzero: Đề xuất triển khai mô hình phát triển doanh nghiệp theo hướng kinh tế xanh với cam kết “Netzero” trong ngành gỗ.
- Hợp tác với chính phủ: Các doanh nghiệp đang tương tác chặt chẽ với chính phủ để đảm bảo việc tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ cho ngành công nghiệp gỗ.
- Thúc đẩy chứng chỉ và quản lý bền vững: Việc đề xuất cho các thị trường nhập khẩu công nhận chứng chỉ rừng bền vững theo tiêu chuẩn của Việt Nam.
Các giải pháp này cần sự hỗ trợ và hợp tác chặt chẽ giữa các doanh nghiệp và chính phủ để giải quyết các thách thức hiện tại và thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp gỗ Việt Nam.
Trong bối cảnh các doanh nghiệp ngành gỗ Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, việc tháo gỡ vướng mắc và tạo điều kiện thuận lợi cho họ trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Sự hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) và chính phủ là yếu tố then chốt để đảm bảo ngành công nghiệp gỗ tiếp tục phát triển bền vững và đáp ứng được yêu cầu của thị trường quốc tế.
Thông qua việc triển khai các giải pháp như tăng cường kết nối thị trường, đa dạng hóa sản phẩm, truy xuất nguồn gốc gỗ, cam kết Netzero, và thúc đẩy chứng chỉ và quản lý bền vững, ngành công nghiệp gỗ của Việt Nam có tiềm năng để khắc phục khó khăn và thúc đẩy tăng trưởng trong tương lai. Tuy thách thức có thể còn đó, sự quyết tâm và sự hỗ trợ đúng hướng sẽ giúp ngành công nghiệp gỗ tiếp tục đóng góp quan trọng cho nền kinh tế Việt Nam và thị trường xuất khẩu quốc tế.
Đình Cường