Ngành gỗ dán Việt Nam đang đối mặt với một loạt khó khăn kép do các biện pháp phòng vệ thương mại của Hoa Kỳ và suy thoái kinh tế tại các thị trường xuất khẩu chủ lực. Tình hình này đã kéo dài từ cuối quý 3/2022 sang đầu năm 2023.

Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ dán của Việt Nam trong năm 2022 đạt 1,1 tỷ USD, giảm 8,3% so với năm 2021. Các thị trường tiêu thụ chính cho sản phẩm gỗ dán của Việt Nam trong năm 2022 bao gồm Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Malaysia và Nhật Bản. Trong đó, xuất khẩu gỗ dán sang Hoa Kỳ chiếm 40% và Hàn Quốc chiếm 24% trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Suy Giảm Và Nguyên Nhân

Việt Nam được xem xét có tiềm năng lớn trên thị trường ván ép thế giới do sở hữu nguồn rừng trồng dồi dào, cung cấp nguyên liệu thô quan trọng cho sản xuất ván ép. Thêm vào đó, nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh, dẫn đến sự tăng cầu về vật liệu xây dựng và nội thất.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đầu tư vào hiện đại hóa các cơ sở sản xuất ván ép, tạo ra sự cạnh tranh về chi phí và chất lượng so với các nhà sản xuất khác trong khu vực. Giá trị xuất khẩu gỗ dán của Việt Nam đã tăng nhanh, từ 774 triệu USD vào năm 2018 lên 1,2 tỷ USD vào năm 2021. Tuy nhiên, năm 2022, do ảnh hưởng từ lạm phát ở các thị trường lớn, giá trị xuất khẩu gỗ dán của Việt Nam đã suy giảm.

Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, không chỉ giá trị xuất khẩu giảm, mà cả lượng gỗ dán xuất khẩu trong năm 2022 cũng giảm 3%, chỉ đạt 2,5 triệu m3. Các thị trường xuất khẩu gỗ dán chính của Việt Nam đều trải qua sụt giảm mạnh, với Hàn Quốc giảm 2% và Hoa Kỳ giảm 29% về giá trị.

Ngoại trừ mặt hàng gỗ dán dùng làm khung ghế sofa, mặt hàng gỗ dán khác vẫn duy trì đơn hàng ổn định đến quý 2/2022. Tuy nhiên, quý 3/2022, các nhà máy gỗ dán bắt đầu bị ảnh hưởng và đơn hàng giảm.

Lạm phát tăng cao và sự thiếu niềm tin tiêu dùng đã khiến Hoa Kỳ và Hàn Quốc, hai thị trường xuất khẩu gỗ dán chính của Việt Nam, giảm nhập khẩu từ tháng 7/2022. Cuối quý 3/2022, vụ kiện chống bán phá giá của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã ảnh hưởng đến toàn ngành gỗ dán xuất khẩu đi Hoa Kỳ.

Khả Năng Phục Hồi Phụ Thuộc Vào Tình Hình Kinh Tế Thế Giới

Hiện tại, thị trường xuất khẩu gỗ dán Việt Nam đã “đáy” từ cuối quý 3/2022 và đã kéo dài trong vòng 4 tháng. Khả năng phục hồi của thị trường xuất khẩu gỗ dán trong năm 2023 sẽ phụ thuộc vào tình hình kinh tế thế giới, phân khúc thị trường và sản phẩm.

Theo ông Vũ Quang Huy, Chi hội trưởng Chi hội gỗ dán Việt Nam, thị trường Hàn Quốc có thể sẽ phục hồi trước, bắt đầu với sản phẩm gỗ dán thương mại tầm trung. Đối với Hoa Kỳ, gỗ dán cốp pha sử dụng trong xây dựng có thể sẽ phục hồi trước, tiếp theo là gỗ dán phủ mặt bạch dương hoặc dương sử dụng trong sản xuất tủ bếp. Ông Huy cũng dự đoán từ tháng 3/2022 trở đi, nhu cầu gỗ dán cho sản phẩm ghế sofa cũng sẽ tăng trở lại.

Tìm Kiếm Cơ Hội Mới

Trong bối cảnh thách thức từ Trung Quốc và tình hình thị trường biến đổi, các doanh nghiệp sản xuất gỗ dán Việt Nam đang tìm kiếm cơ hội mới. Nhiều doanh nghiệp đã chuyển hướng xuất khẩu gỗ dán sang Malaysia, biến thị trường này thành thị trường lớn thứ 3 cho xuất khẩu gỗ dán Việt Nam.

Đối với gỗ dán phủ phim dùng trong xây dựng, Việt Nam đã dời khỏi thị trường Hàn Quốc và chuyển hướng sang thị trường Malaysia. Sản xuất gỗ dán phủ phim tại Malaysia đã giảm, với các nhà máy gỗ dán gặp khó khăn về nhân công và tăng chi phí sản xuất, không thể cạnh tranh với sản phẩm từ Việt Nam.

Thị trường EU cũng được các doanh nghiệp quan tâm, do sự thiếu hụt khoảng 2 triệu m3/năm của thị trường này từ Nga do xung đột Nga – Ukraine. Tuy nhiên, tiêu chuẩn kỹ thuật, hợp chuẩn, nguồn gốc gỗ FSC… là những vấn đề không dễ vượt qua đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam.

Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam chỉ ra rằng các doanh nghiệp gỗ dán cần cải thiện năng lực cạnh tranh và tìm cách đa dạng hóa sản phẩm và thị trường. Các doanh nghiệp cần nắm vững xu hướng thị trường, đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất mới. Đồng thời, họ cần thiết lập mối quan hệ trực tiếp với khách hàng và tham gia tích cực vào việc phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường.

Đình Cường – Tổng hợp