Trong bối cảnh ngành công nghiệp gỗ toàn cầu đang đối mặt với những biến động khó lường—từ chính sách thuế quan mới, căng thẳng thương mại, đến đứt gãy chuỗi cung ứng —mô hình kinh doanh truyền thống đang bộc lộ rõ sự mong manh. Để thích ứng, tối ưu hóa hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn xa xỉ mà đã trở thành yêu cầu sống còn. Đây là hành trình bắt buộc, đi từ nền tảng quản trị cốt lõi là ERP đến việc khai thác các nền tảng số để tiếp cận khách hàng, và vươn tới vũ khí cạnh tranh của tương lai là Trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa.

Phần 1: ERP – Nền tảng Dữ liệu Cốt lõi cho Quản trị Hiện đại

Nhiều doanh nghiệp (DN) vẫn hình dung chuyển đổi số là những công nghệ cao siêu, nhưng trên thực tế, nó bắt đầu từ một bước đi nền tảng: thu thập và chuẩn hóa dữ liệu. Trước khi có thể tối ưu hóa, DN phải hiểu rõ mình đang vận hành như thế nào. Và hệ thống Hoạch định Nguồn lực Doanh nghiệp (ERP) chính là “hệ điều hành” cung cấp bức tranh toàn cảnh đó.

Một ví dụ điển hình là câu chuyện “chuyển đổi xanh” tại công ty Lâm Việt. Ban đầu, ban lãnh đạo công ty thừa nhận họ “thực sự bối rối” trước các khái niệm mới về kiểm kê khí nhà kính, và hình dung quá trình này sẽ rất phức tạp. Tuy nhiên, chìa khóa thành công của họ lại nằm ở một yếu tố không ngờ: Lâm Việt đã may mắn ứng dụng thành công hệ thống ERP từ trước đó.

Chính hệ thống ERP này đã tự động thu thập và lưu trữ tất cả các số liệu quan trọng, đặc biệt là dữ liệu tiêu thụ năng lượng. Nhờ đó, công việc kiểm kê phát thải, vốn tưởng chừng phức tạp, về bản chất chỉ là việc thu thập dữ liệu và tìm giải pháp tối ưu. Dữ liệu chính là chìa khóa. Bài học của Lâm Việt cho thấy, ERP không chỉ là một công cụ quản trị; nó là nền tảng dữ liệu thiết yếu, là bước đi đầu tiên cho phép DN triển khai các sáng kiến nâng cao, từ báo cáo bền vững đến tối ưu hóa năng lượng.

Phần 2: Nền tảng số – “Cánh cửa” tiếp cận Khách hàng và Tối ưu Hóa đơn hàng

Một khi đã có nền tảng quản trị nội bộ vững chắc, bước tiếp theo của chuyển đổi số là hướng ra bên ngoài. Như ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Công Thương, đã nhấn mạnh, việc chuyển hướng từ kinh doanh truyền thống sang các nền tảng số là một giải pháp hữu hiệu giúp DN thâm nhập và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Các nền tảng số giúp DN trở nên linh hoạt hơn trong việc tiếp cận khách hàng và tối ưu hóa quy trình bán hàng. Đây chính là công cụ để thực thi các mô hình kinh doanh mới như B2C (Business-to-Consumer) hay D2C (Direct-to-Consumer). Trong bối cảnh thuế quan có thể tác động mạnh đến các nhà xuất khẩu FOB, việc bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng cuối, đặc biệt qua các kênh thương mại điện tử, sẽ giúp DN giảm đáng kể chi phí trung gian, tăng biên lợi nhuận và kiểm soát tốt hơn trải nghiệm của khách hàng.

Với việc thị trường thương mại điện tử nội thất Mỹ được dự báo đạt 165 tỷ USD vào năm 2024 , việc xây dựng một nền tảng số mạnh mẽ, kết nối với các “gã khổng lồ” như Amazon hay Wayfair, là con đường tất yếu để DN gỗ Việt Nam khai thác trực tiếp “mỏ vàng” này.

Phần 3: AI và Tự động hóa – Vũ khí Cạnh tranh Tối thượng

Nếu ERP là nền tảng và nền tảng số là công cụ tiếp cận thị trường, thì Trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa chính là vũ khí cạnh tranh của tương lai. Nhìn sang thị trường Mỹ, các DN nội thất bản địa đang nỗ lực áp dụng những đổi mới như AI và robot để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Những công nghệ này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi ngành sản xuất của Mỹ.

Thực tế, các nhà sản xuất Mỹ đang tích cực ứng dụng công nghệ để giải quyết các bài toán lớn. Một khảo sát cho thấy 38% nhà sản xuất Mỹ đang tích hợp AI vào chuỗi cung ứng của mình. Họ không chỉ dừng lại ở tự động hóa nhà máy, mà còn dùng các nền tảng theo dõi đơn hàng do AI điều khiển (34%), phân tích dữ liệu để quản lý rủi ro (33%) và thậm chí là AI tạo sinh trong hoạt động quản lý chuỗi cung ứng (32%).

Đáng chú ý, 88% nhà sản xuất kỳ vọng sẽ nhanh chóng thu được lợi nhuận từ khoản đầu tư vào tự động hóa. Điều này cho thấy AI và tự động hóa không phải là chi phí, mà là một khoản đầu tư chiến lược, một động lực chính cho phép DN tối ưu hóa và phát triển mạnh mẽ.

Kết luận

Chuyển đổi số trong ngành gỗ không phải là một dự án đơn lẻ, mà là một hành trình chiến lược gồm nhiều giai đoạn. Nó bắt đầu từ việc xây dựng một “xương sống” dữ liệu vững chắc bằng ERP, sau đó mở rộng ra bên ngoài bằng các nền tảng số để thay đổi cách thức bán hàng, và cuối cùng là vươn tới “biên giới” công nghệ mới của AI và tự động hóa để tối ưu hóa hoàn toàn chuỗi cung ứng và sản xuất.

Hành trình này chính là bản chất của mô hình “Liên thông nguồn lực” —một phương thức kết hợp công nghệ, chuỗi cung ứng linh hoạt và chiến lược B2C/D2C. Đối với các doanh nghiệp gỗ Việt Nam, việc chủ động và quyết liệt bước đi trên hành trình này chính là chìa khóa để vượt qua biến động, khẳng định vị thế và xây dựng một tương lai phát triển bền vững trên thị trường toàn cầu.

BLNCNC – TỔNG HỢP