Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, ứng dụng các thành tựu công nghệ sinh học trong sản xuất giống lâm nghiệp nhất là công nghệ cao sẽ là chìa khóa để cho ngành Lâm nghiệp phát triển mạnh, góp phần tăng năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, hiện đại hóa phương thức quản lý, tổ chức sản xuất, nghiên cứu, ứng dụng và thị trường sản phẩm lâm nghiệp. Cho nên, trong những năm qua, ngành Lâm nghiệp rất chú trọng việc đào tạo, thu hút nguồn nhân lực, cán bộ kỹ thuật về lĩnh vực sản xuất giống, quản lý giống, kiểm nghiệm giống, bảo quản giống và các công tác khác có liên quan đến giống cây lâm nghiệp. Trong đó, ưu tiên nguồn nhân lực được đào tạo bài bản các ngành Công nghệ sinh học, Khoa học cây trồng, Nông nghiệp công nghệ cao, Lâm sinh để phục vụ tạo giống cây trồng phù hợp với điều kiện sinh thái của Việt Nam; phòng, chống các loại dịch bệnh nguy hiểm mới phát sinh trên cây lâm nghiệp; bảo tồn, lưu giữ và khai thác hợp lý nguồn gen quý hiếm, bảo vệ đa dạng sinh học.
(Giám đốc Sở NN&PTNT Nghệ An thăm phòng thí nghiệm CNC tại Phú Yên)
Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ sinh học trong sản xuất giống lâm nghiệp trong thời kỳ hội nhập quốc tế với các đặc điểm sau:
Một là, chương trình đào tạo ngành Công nghệ sinh học được xây dựng tiếp cận theo CDIO, tức là nhấn mạnh nền tảng kỹ thuật trong bối cảnh Hình thành ý tưởng – Thiết kế – Triển khai – Vận hành (Conceiving – Designing – Implementing – Operating); tuân thủ các quy trình chặt chẽ, từ khâu xây dựng chuẩn đầu ra (CĐR), thiết kế khung chương trình, chuyển tải khung chương trình vào thực tiễn và đánh giá kết quả học tập của sinh viên; gắn với nhu cầu của người tuyển dụng, giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo của nhà trường và yêu cầu của nhà sử dụng nguồn nhân lực; giúp người học phát triển toàn diện với các “kỹ năng cứng” và “kỹ năng mềm” để nhanh chóng thích nghi, hội nhập quốc tế và phát triển trong thị trường lao động trình độ cao.
Hai là, quá trình xây dựng và hình thành Khung chương trình đào tạo ngành Công nghệ sinh học đã định hướng các chuyên ngành và lĩnh vực chuyên sâu như Công nghệ sinh học nông nghiệp/lâm nghiệp, Công nghệ sinh học y dược, Công nghệ sinh học môi trường. Trong đó, đáp ứng với nhu cầu của khu vực Bắc Trung Bộ nói chung và Nghệ An nói riêng, chú trọng đào tạo, phát triển các kiến thức, kỹ năng trong lĩnh vực nông nghiệp/lâm nghiệp công nghệ cao. Chương trình đã đưa vào đào tạo và tập trung các môn học Sinh học, Thực vật học, Sinh lý thực vật, Di truyền học, Nuôi cấy mô tế bào thực vật, Sinh học phân tử và công nghệ gen, Nông nghiệp công nghệ cao, Chọn giống thực vật, Công nghệ sinh học và quản lý dịch bệnh, Sản xuất phân bón và thuốc trừ sâu sinh học. Đây là cơ sở quan trọng giúp sinh viên có kiến thức lý thuyết toàn diện và chuyên sâu, làm quen, thực hành đến làm chủ các quy trình công nghệ nhân giống, sản xuất giống lâm nghiệp, đáp ứng với thị trường lao động trong thời kỳ hội nhập quốc tế.
Ba là, trong quá trình đào tạo, sinh viên ngành Công nghệ sinh học được tiếp cận các phương pháp học tập, dạy học mới, nhất là các học phần được dạy học theo Đồ án cơ sở ngành hoặc Đồ án công nghệ sinh học ứng dụng; được thực hành trong các phòng thí nghiệm Nuôi cấy mô tế bào, sản xuất giống, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng, tay nghề trong công tác nhân tạo giống cây trồng. Đây sẽ là nền tảng cũng như kỹ năng giúp sinh viên có thể đáp ứng được các yêu cầu trong sản xuất giống lâm nghiệp sau khi tốt nghiệp và đi làm ở các cơ quan.
(Sinh viên ngành Công nghệ sinh học, Trường Đại học Vinh thực hành nuôi cấy mô tế bào cây Tràm và Tràm 5 gân)
Bốn là, bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo, đáp ứng với nhu cầu xã hội, sinh viên thường xuyên được trải nghiệm, tham quan các cơ sở sản xuất giống cây trồng để tích lũy kinh nghiệm, học tập thêm kiến thức thực tiễn. Trong quá trình học tập, sinh viên được tham gia các đề tài, dự án cùng với giảng viên; tự thực hiện các dự án sinh viên nghiên cứu khoa học để trau dồi kiến thức, áp dụng kiến thức được học vào thực tiễn, phục vụ các hoạt động phát triển lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Ví dụ, sinh viên thực hiện quy trình công nghệ nhân giống và nuôi trồng một số loài nấm lớn có giá trị ở vùng miền Tây Nghệ An; nhân giống các loài dược liệu Đảng sâm, Ba kích tím, Trà hoa vàng, Khôi nhung, Bách bộ. Từ đó, sinh viên có cơ hội tiếp cận và làm quen với các quy trình chọn lựa và nhân giống chất lượng cao; ứng dụng quy trình, công nghệ nhân giống theo phương thức nuôi cấy mô tế bào, giâm cành, bằng hạt tại các vườn ươm giống cây trồng lâm nghiệp, các trung tâm giống trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
(Giống Keo lai tam bội trồng thử nghiệm tại Quỳ Châu)
Trong những năm gần đây, việc nhân nhanh giống cây trồng có phẩm chất di truyền tốt bằng công nghệ nuôi cấy mô, giâm hom đang được ứng dụng ngày càng nhiều trong sản xuất giống lâm nghiệp; tạo ra nhiều giống cây lâm nghiệp mới có năng suất và chất lượng cao, được coi là giải pháp đột phá thúc đẩy ngành lâm nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, đáp ứng hội nhập quốc tế. Cho nên, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ sinh học trong sản xuất giống lâm nghiệp trong thời kỳ hội nhập quốc tế càng trở nên quan trọng./.
Thanh Sơn