Tại Tọa đàm Thương mại gỗ và sản phẩm gỗ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, các chuyên gia và cơ quan quản lý nhà nước đã thống nhất rằng: Chủ động cung cấp thông tin chuẩn xác, minh bạch về chuỗi cung ứng là “chìa khóa” để củng cố niềm tin, bảo vệ thị phần và duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định của ngành gỗ Việt Nam.
Sự kiện do Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFORES) tổ chức ngày 24/6, tại Hà Nội, nhằm đối thoại thẳng thắn về những thách thức thương mại hiện nay.
Thương Mại Song Phương Tăng Trưởng và Cam Kết Cân Bằng
Dữ liệu từ Tọa đàm cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong thương mại gỗ Việt Nam – Hoa Kỳ:
- Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: 5 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Hoa Kỳ đạt 3,7 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ và chiếm 55,4% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của cả nước.
- Nhập khẩu từ Hoa Kỳ: Ở chiều ngược lại, nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ từ thị trường này đạt 176 triệu USD, tăng gần 52% so với cùng kỳ, chiếm 15% tổng kim ngạch nhập khẩu.
Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIFORES, khẳng định Việt Nam là quốc gia tiêu thụ nhiều gỗ từ Hoa Kỳ. Năm 2024, kim ngạch nhập khẩu đạt hơn 316 triệu USD, chủ yếu là gỗ nguyên liệu hợp pháp.
Để thúc đẩy quan hệ thương mại bền vững, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy đã cam kết với các đối tác lâm nghiệp Hoa Kỳ về việc tăng nhập gỗ nguyên liệu từ Hoa Kỳ nhằm góp phần cân bằng hơn cán cân thương mại song phương. Điều này càng được củng cố khi mức thuế nhập khẩu đồ gỗ nội ngoại thất từ thị trường Hoa Kỳ giảm từ 15-25% về 0% theo các thỏa thuận thương mại trong tương lai.
Bác Bỏ Quan Niệm Sai Lệch Về Rủi Ro và Gian Lận
Một trong những nội dung quan trọng tại Tọa đàm là việc làm rõ những quan niệm chưa chuẩn xác về ngành gỗ Việt Nam:
- Không phải trung tâm trung chuyển: Ông Hoài khẳng định Việt Nam vẫn xuất siêu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường Trung Quốc (xuất khẩu hơn 2,1 tỷ USD so với nhập khẩu khoảng 800 triệu USD năm 2024), bác bỏ quan điểm cho rằng Việt Nam nhập gỗ Trung Quốc để lẩn tránh thuế và chuyển tải sang Hoa Kỳ.
- Kết quả điều tra minh bạch: Ông Hoài cho biết các cuộc điều tra của Hoa Kỳ (đặc biệt về tủ bếp, gỗ dán) đã được đình chỉ vì các đoàn kiểm toán, thanh tra không phát hiện bằng chứng về việc sản phẩm của nước thứ ba chuyển tải qua Việt Nam.
- Nguyên liệu nhập khẩu phục vụ nội địa: Ông Tô Xuân Phúc, Giám đốc điều hành Chương trình Chính sách thương mại tài chính lâm nghiệp, Tổ chức Forest Trends, đính chính rằng những quan niệm như “Việt Nam nhập khẩu gỗ rủi ro để chế biến xuất khẩu” là không chuẩn xác. Trên thực tế, phần lớn gỗ nhập khẩu rủi ro (nếu có) phục vụ thị trường nội địa, và lượng nhập khẩu này đã giảm đáng kể trong những năm qua.
Giải Pháp Chiến Lược: Tăng Cường Minh Bạch và Đối Thoại
Trong bối cảnh thương mại biến động, các chuyên gia quốc tế đã đưa ra lời khuyên chiến lược:
- Tận dụng gỗ cứng Hoa Kỳ: Ông Joe O’Donnell, Giám đốc IWPA, nhận định việc doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu gỗ cứng từ Hoa Kỳ sẽ là một lợi thế lớn trong hồ sơ xuất xứ và củng cố niềm tin.
- Chủ động cung cấp thông tin: Ông O’Donnell nhấn mạnh: “Doanh nghiệp Việt cần chủ động cung cấp thông tin cho người tiêu dùng Hoa Kỳ để gia tăng niềm tin và bảo vệ thị phần”.
- Minh bạch là yếu tố bắt buộc: Bà Ashley Amidon, Giám đốc điều hành IWPA, lưu ý cơ quan chức năng Hoa Kỳ quan tâm hàng đầu đến nguồn gốc của gỗ và tính minh bạch về nguồn nguyên liệu. Yếu tố này được coi là bắt buộc, trong khi chứng chỉ gỗ chỉ là yếu tố thứ cấp.
Từ đó, ông Tô Xuân Phúc khuyến nghị ngành gỗ cần tăng cường đối thoại, trao đổi thông tin với thị trường xuất khẩu để họ hiểu đúng về ngành gỗ trong nước. Các hiệp hội ngành gỗ cũng nên cân nhắc khả năng tham gia trực tiếp vào làm thành viên các hiệp hội gỗ quốc tế.
Cam Kết Của Cơ Quan Quản Lý Nhà Nước
Ghi nhận các ý kiến, ông Trần Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, khẳng định Chính phủ Việt Nam đang nỗ lực hết sức để đàm phán với Hoa Kỳ. Cơ quan quản lý nhà nước đang tích cực cung cấp thông tin và phối hợp với các cơ quan phía Hoa Kỳ liên quan đến các vụ việc điều tra.
Đặc biệt, Cục LN&KL đang phối hợp với các đơn vị để sớm ban hành các thông tư mới liên quan đến: phân loại doanh nghiệp, truy xuất nguồn gốc lâm sản, phân vùng địa lý. Tất cả những quy định này dự kiến sẽ được ban hành ngay trong tháng này để tạo hành lang pháp lý minh bạch.
Cục trưởng Trần Quang Bảo nhấn mạnh: “Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm sẵn sàng đồng hành, tham gia, trình bày và chia sẻ với hiệp hội và doanh nghiệp, nhằm khẳng định với các đối tác quốc tế rằng: Việt Nam là một quốc gia nhiệt đới nhưng đã đóng cửa rừng tự nhiên, không sử dụng nguyên liệu gỗ từ rừng tự nhiên cho xuất khẩu và hoàn toàn minh bạch trong chuỗi cung ứng, hệ thống hợp pháp.”
Việc hành động quyết liệt trong việc ban hành quy định và chủ động đối thoại là bước đi chiến lược, khẳng định cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng một ngành gỗ minh bạch, hợp pháp và bền vững, giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu.
BLNCNC